Od kiedy obowiązuje nowy standard opieki okołoporodowej i kogo dokładnie dotyczy?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia (Dz.U. 2025 poz. 1525), nowy standard opieki okołoporodowej obowiązuje od 7 maja 2026 roku. To bardzo konkretna data – oznacza, że wszystkie porody i opieka okołoporodowa realizowane od tego dnia powinny odbywać się już według nowych zasad.

Nowe przepisy obejmują pełną ścieżkę opieki, a nie tylko sam moment porodu. Standard dotyczy:

• Kobiet w ciąży fizjologicznej oraz ciąży powikłanej
• Porodu naturalnego i cesarskiego cięcia
• Okresu połogu (zarówno w szpitalu, jak i po wypisie)
• Noworodka – od pierwszych minut życia

To ważne, bo oznacza, że nie mówimy tu wyłącznie o prawach na sali porodowej, ale o ciągłości opieki: od momentu prowadzenia ciąży, przez poród, aż po pierwsze tygodnie po narodzinach dziecka.

Standard organizacyjny opieki okołoporodowej po ludzku – co dokładnie określa rozporządzenie?

Choć nazwa brzmi urzędowo, standard organizacyjny opieki okołoporodowej to w praktyce zestaw obowiązkowych zasad, według których szpitale, lekarze i położne mają opiekować się kobietą ciężarną, położnicą i dzieckiem.

W uproszczeniu standard określa:

• Co placówka musi zapewnić (np. Informacje o metodach łagodzenia bólu)
• Jak powinna wyglądać opieka, jeśli ciąża i poród przebiegają fizjologicznie
• Jakie prawa ma kobieta w sytuacjach trudnych i granicznych
• Jakie są minimalne wymagania, poniżej których opieka nie powinna schodzić

W skrócie, przepisy określają Twoje prawa w trakcie porodu i po nim, które wszystkie placówki udzielające świadczeń w zakresie opieki okołoporodowej mają obowiązek respektować w praktyce.

Najważniejsze zmiany w standardzie 2026 – szybkie podsumowanie

Zanim zaczniemy po kolei omawiać poszczególne zmiany, rzuć okiem na poniższą tabelę, którą dla Ciebie przygotowałam. To właśnie te elementy mają największy wpływ na Twoje poczucie bezpieczeństwa, sprawczości i komfortu w ciąży i podczas porodu.

Co się zmienia od maja 2026 – w pigułce

I tu możemy wywnioskować jedną ważną rzecz: nowy standard nie skupia się wyłącznie na procedurach medycznych. Ważne jest przede wszystkim to, jak Ty się czujesz w całym procesie -fizycznie, psychicznie i emocjonalnie.

Łagodzenie bólu i znieczulenie porodowe – co masz wiedzieć PRZED porodem

Znieczulenie bólu porodowego to dla wielu kobiet najważniejszy temat związany z porodem. I nic dziwnego. Nowy standard opieki okołoporodowej od 2026 roku wyraźnie podkreśla, że ból porodowy nie może być ignorowany, a rodząca ma prawo wiedzieć, jakie ma opcje i z nich korzystać. I to jeszcze przed porodem, bo tu nie chodzi tylko o samo znieczulenie, ale o obowiązek informowania i realną dostępność metod łagodzenia bólu.

Jakie metody łagodzenia bólu porodowego musi zapewnić szpital w 2026?

Zgodnie z nowym standardem, szpital ma obowiązek poinformować Cię o wszystkich dostępnych metodach łagodzenia bólu oraz stworzyć warunki do ich zastosowania – oczywiście w granicach bezpieczeństwa medycznego. Nie bój się pytać, bo tu chodzi o Twój komfort i poczucie bezpieczeństwa.

Farmakologiczne metody łagodzenia bólu porodowego

O ile nie ma medycznych przeciwwskazań, w trakcie porodu szpital w miarę możliwości powinien zapewnić Ci dostęp do takich form łagodzenia bólu jak np.:

• Znieczulenie zewnątrzoponowe
• Leki przeciwbólowe
• Innych farmakologicznych metod łagodzenia bólu zgodnych z aktualną wiedzą medyczną.

Metody niefarmakologiczne

Standard wyraźnie wskazuje także na metody niefarmakologiczne, takie jak:

• Swobodne poruszanie się i zmiana pozycji
• Techniki oddechowe i relaksacyjne
• Masaż
• Immersja wodna (jeśli szpital ją oferuje)
• Wsparcie osoby towarzyszącej

Co zrobić, żeby nie usłyszeć: „nie ma anestezjologa”?

To zdanie wciąż spędza sen z powiek wielu przyszłym mamom. Tobie też? Nie ma się co dziwić. Fora internetowe aż pękają od opowieści z porodówek, gdzie nader często słyszały, że znieczulenie zewnątrzoponowe jest niemożliwe bo nie ma anestezjologa. Nowy standard nie daje magicznej gwarancji znieczulenia „na żądanie”, ale daje Ci narzędzia, by się dobrze przygotować.

Dlatego jeszcze przed porodem (najlepiej w III trymestrze) warto zapytać:

• Czy znieczulenie zewnątrzoponowe jest dostępne 24/7?
• Ilu anestezjologów jest na dyżurze?
• W jakich sytuacjach znieczulenie zewnątrzoponowe może nie zostać podane?
• Jak wygląda procedura zgłoszenia chęci znieczulenia?

Im więcej wiesz przed porodem, tym mniej stresu w jego trakcie.

Jeśli poszukujesz właśnie szpitala na poród, zacznij od zweryfikowania stron internetowych. Sprawdź, gdzie i kiedy odbywają się dni otwarte, który szpital oferuje szkoły rodzenia działające przy placówce. Porozmawiaj ze swoją położną i zapytaj o opinię jej oraz jej pacjentek. A gdy już masz komplet informacji, koniecznie przygotuj swój własny plan porodu i uwzględnij w nim:

• że chcesz być poinformowana o wszystkich dostępnych metodach
• że rozważasz konkretne formy łagodzenia bólu
• że prosisz o informację, jeśli dana metoda nie będzie możliwa i dlaczego

Wierz mi, gdy pójdziesz rodzić mając własny plan porodu, będziesz czuła się zdecydowanie bezpieczniej. U mnie się to sprawdziło.

Kontakt skóra do skóry – co dokładnie gwarantuje nowy standard?

Coś, czego nie da się zapomnieć i jest najmilszą częścią porodu jest kontakt skóra do skóry z Twoim maluszkiem tuż po porodzie. Tego ogromu pozytywnych endorfin i oksytocyny zalewających Twoje ciało i serce, gdy maluch przytulony jest do Twojej piersi – nie da się wymazać z pamięci. To taki moment, który będziesz wspominała do końca życia.

I właśnie zmiany w przepisach okołoporodowych 2026 bardzo mocno wzmacniają ten przywilej jako fundament dobrego startu z maleństwem. Kontakt skóra do skóry ma trwać nieprzerwanie przez minimum 2 godziny, jeśli nie ma przeciwwskazań medycznych. Jak to wygląda w praktyce?

1. Po urodzeniu dziecko jest osuszane (często już na Tobie)
2. Zostaje ułożone na Twojej klatce piersiowej
3. Jest przykryte ciepłym kocem/pieluszką
4. Personel prowadzi obserwację w taki sposób, aby nie rozdzielać Was bez potrzeby.

I uważam, że to jest piękne!

Co może przerwać te 2 godziny kontaktu skóra do skóry?

Choć nazwa brzmi urzędowo, standard organizacyjny opieki okołoporodowej to w praktyce zestaw obowiązkowych zasad, według których szpitale, lekarze i położne mają opiekować się kobietą ciężarną, położnicą i dzieckiem.

Czasem są sytuacje, całkowicie niezależne od nas, że ten pierwszy, cudowny kontakt z dzieckiem nie może się odbyć lub zostaje skrócony. Musisz wiedzieć, że najważniejszym priorytetem jest jednak zawsze bezpieczeństwo – zarówno Twoje, jak i Twojego maluszka.

Przerwanie kontaktu skóra do skóry może się zdarzyć np. w sytuacjach:

• Dziecko potrzebuje pilnej interwencji medycznej (np. z powodu trudności z oddychaniem)
• Mama jest w ciężkim stanie i potrzebuje pomocy medycznej
• Poród odbył się nagle i w znieczuleniu ogólnym
• Należy natychmiast podjąć procedury medyczne, które nie są możliwe nie przerywając kontaktu skóra do skóry

Różnica, jaką wprowadzają zmiany w standardzie opieki porodowej to przede wszystkim ograniczenie czasu na czynności takie jak: mierzenie, ważenie, rutynowe czynności. Pamiętaj, że w swoim planie porodowym również możesz zaznaczyć, że prosisz o nieprzerwany kontakt skóra do skóry z dzieckiem, o ile Wasz stan na to pozwoli. Wskaż też, że jeśli ma być on przerwany, życzysz sobie podania pełnej przyczyny.

Kiedy możliwy jest kontakt skóra do skóry po cięciu cesarskim?

Z kontaktem skóra do skóry po CC bywało do tej pory różnie. Rzadko kiedy możliwe było takie zorganizowanie bloku operacyjnego, aby umożliwić mamie kontakt jeszcze w trakcie kończenia operacji. Na szczęście nowy standard idzie w kierunku umożliwienia kontaktu skóra do skóry mamom także po cięciu cesarskim. Oczywiście o ile pozwala na to stan mamy, dziecka oraz okoliczności:

• Cesarskie cięcie jest planowe lub przebiega stabilnie
• Dziecko po urodzeniu jest w dobrym stanie
• Nie ma potrzeby natychmiastowej interwencji
• Zespół ma procedurę umożliwiającą bezpieczne ułożenie dziecka na klatce piersiowej mamy (lub szybkie przekazanie go do kontaktu z osobą towarzyszącą)

Jeśli wiesz, że możesz mieć CC, tatuś lub osoba towarzysząca może dopilnować, aby personel pamiętał o kontakcie skóra do skóry. Może chwilowo przejąć tę rolę oraz wspierać Cię podczas cięcia, gdy wszystko dzieje się bardzo szybko.

Moja rada: w pytaniach do szpitala możesz dopisać pozycję, czy dopuszczają obecność osoby towarzyszącej podczas planowego/nagłego cięcia cesarskiego oraz jej kontaktu skóra do skóry.

Dlaczego kontakt skin to skin to nie fanaberia a rzeczywiste korzyści i dla mamy i dla dziecka?

Nowy standard opieki okołoporodowej 2026 kładzie bardzo mocny nacisk na kontakt skóra do skóry. Za tym stanowiskiem stoją bardzo mocne argumenty medyczne. Badania i rekomendacje (m.in. WHO oraz przeglądy Cochrane) wskazują, że kontakt skóra do skóry po porodzie:

• Wspiera termoregulację (dziecko stabilniej trzyma ciepło)
• Ułatwia inicjację karmienia piersią i pierwsze przystawienie
• Sprzyja stabilizacji oddechu i tętna
• Obniża stres u dziecka i u mamy
• Wzmacnia więź i poczucie bezpieczeństwa w pierwszych godzinach życia

Każda mama to potwierdzi, że te pierwsze dwie godziny z dzieckiem po porodzie są po prostu magiczne i niezapomniane. Dlatego też warto, żebyś o nie walczyła w razie potrzeby – Ty, albo Twoja osoba towarzysząca. Oczywiście podpierając się nowymi przepisami.

Mniej medykalizacji porodu – co to znaczy dla Ciebie?

Jednym z wyraźnych kierunków nowego standardu opieki okołoporodowej od 2026 roku jest odejście od „zapobiegawczych” procedur medycznych. Zamiast tego standard kładzie nacisk na poród fizjologiczny prowadzony uważnie, z interwencjami tylko wtedy, gdy są naprawdę potrzebne.

Dla Ciebie oznacza to przede wszystkim więcej wpływu na przebieg porodu i mniejsze ryzyko uruchomienia tzw. kaskady medykalizacji. Przepisy nie zakazują interwencji medycznych, a ograniczają ich rutynowość („bo zawsze się tak robiło”).

Jakie interwencje medyczne mają być ograniczane?

• Indukcja porodu i stymulacja akcji skurczowej - ważne stają się indywidualny rytm porodu i bezpieczeństwo rodzącej oraz dziecka.
• Rutynowa amniotomia czyli przebicie pęcherza płodowego w celu przyspieszenia porodu. Od maja 2026 roku taka decyzja powinna mieć konkretne wskazanie medyczne, a nie być standardowym etapem porodu.
• Ciągłe KTG bez wskazań, które jak wiemy oznacza brak swobody w ruchu. A jak pokazuje praktyka, zmiana pozycji w trakcie porodu i bolesnych skurczów mają zbawienny wpływ na jego przebieg. Tak więc od momentu wejścia zmian w życie przepisów, przy porodzie fizjologicznym dopuszczalne ma być monitorowanie przerywane, o ile nie występują czynniki ryzyka.
• Cięcie cesarskie bez wyraźnych do niego wskazań
• Nacięcie krocza bez wyraźnych do niego wskazań
• Karmienie noworodka preparatem do żywienia początkowego bez wyraźnych wskazań (np. brak pokarmu)

Warto to mocno podkreślić: interwencje są potrzebne i ratują zdrowie oraz życie, ale nowy standard chroni Cię przed tymi, które są stosowane wyłącznie z przyzwyczajenia lub dla wygody organizacyjnej. Od 05.2026 wszelkie interwencje muszą odbywać się z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa popartych praktyką, dowodami naukowymi i zgodnymi z aktualną wiedzą medyczną.

Plan porodu jako narzędzie Twojej ochrony

W kontekście mniejszej medykalizacji plan porodu zyskuje zupełnie nową wagę. Jest on elementem standardu opieki okołoporodowej. Personel po przyjęciu do porodu powinien zapoznać się z planem porodu, omówić go z Tobą i – w miarę możliwości – stosować jego postanowienia

Co warto wpisać do planu porodu po zmianie przepisów?

Jeśli zależy Ci na porodzie z możliwie najmniejszą liczbą interwencji, warto uwzględnić takie zapisy jak m.in.:

• „Zależy mi na porodzie fizjologicznym z możliwie najmniejszą liczbą interwencji. Proszę o informację i moją zgodę przed każdą procedurą.”
• „Proszę o niestosowanie rutynowej amniotomii, o ile nie wystąpią wskazania medyczne.”
• „Chciałabym mieć możliwość swobodnego poruszania się i wyboru pozycji w trakcie porodu.”

Takie zapisy są spójne z nowym standardem, który przewiduje omówienie planu porodu z rodzącą oraz uwzględnianie go w praktyce – o ile nie wystąpią przeciwwskazania medyczne

Nowe badania i profilaktyka w ciąży – co się zmienia od 05.2026?

Jedną z najbardziej korzystnych, a jednocześnie najmniej nagłaśnianych zmian w nowym standardzie opieki okołoporodowej jest większy nacisk na profilaktykę i wcześniejsze wychwytywanie problemów zdrowotnych u mamy. To właśnie ten obszar przez lata bywał traktowany „po macoszemu”. Od 2026 roku standard wyraźnie przesuwa akcent: lepiej zapobiegać niż reagować dopiero wtedy, gdy pojawią się powikłania.

Moim zdaniem wprowadzone zmiany pozwolą Ci poczuć się znacznie bezpieczniej w ciąży. Od tej pory lekarze czy położne nie będą sprawdzali tylko tego, czy ciąża się zdrowo rozwija – to Twój organizm i Twoje samopoczucie ma być w centrum zainteresowania.

Rozszerzony zakres badań w ciąży

Choć nazwa brzmi urzędowo, standard organizacyjny opieki okołoporodowej to w praktyce zestaw obowiązkowych zasad, według których szpitale, lekarze i położne mają opiekować się kobietą ciężarną, położnicą i dzieckiem.

Nowy standard kładzie nacisk na szczegółowe monitorowanie stanu zdrowia kobiety w ciąży. Od 2026 r. w I trymestrze pojawia się m.in. morfologia krwi wraz z oznaczeniem ferrytyny, a w harmonogramie uwzględniono też np. badanie antygenu HBs. Jednocześnie standard nie zamyka diagnostyki tylko do „minimum z tabeli”. Lekarz/położna mogą zlecać badania dodatkowe, jeśli wynikają z objawów lub czynników ryzyka.

Przyjrzyjmy się temu, co może być szerzej monitorowane po zmianie przepisów:

• Ferrytyna czyli wskaźnik zapasów żelaza w organizmie. Sama morfologia bywa niewystarczająca w ocenie poziomu żelaza, a badanie ferrytyny pozwoli na wykrycie niedoborów jeszcze zanim rozwinie się anemia.
• Diagnostyka niedoborów takich jak żelazo, witamina B12 czy kwas foliowy – szczególnie u kobiet:
  • Z silnymi dolegliwościami ciążowymi
  • Na dietach eliminacyjnych np. z powodu alergii
  • Po wcześniejszych powikłaniach zdrowotnych
  • Z przewlekłym zmęczeniem lub zawrotami głowy
• Ogólny stan zdrowia matki nie tylko pod kątem tego, czy ciąża się prawidłowo rozwija. Badane ma być przede wszystkim to, jak funkcjonuje organizm kobiety jako całość – również pod kątem ryzyka okołoporodowego i poporodowego.

Myślę, że to krok w dobrym kierunku tego, byś czuła się pewnie również po porodzie. Jak wiemy, wtedy w centrum uwagi staje dziecko, a Twoje problemy zdrowotne odkładane są „na później”. Ale jeśli w trakcie ciąży dowiesz się, że masz pewne niedobory, które musisz monitorować i uzupełniać także po porodzie, łatwiej Ci będzie zadbać o własne zdrowie. Nawet wtedy, gdy nie będziesz mieć czasu na wizyty u lekarza.

Dlaczego zdrowie kobiety po porodzie jest ważne i wcześniej często było pomijane?

W praktyce systemowej przez lata skupiano się głównie na dziecku: jego rozwoju, masie, badaniach USG. Stan zdrowia mamy bywał oceniany zbyt powierzchownie, zwłaszcza jeśli nie było dramatycznych odchyleń. Skutki takich zaniedbań wychodzą zwykle później. Niedobory mogą szczególnie wpływać na Twoje kiepskie samopoczucie i zmęczenie w III trymestrze ciąży. Możesz przez to gorzej znieść poród i trudniej będzie Ci zregenerować się w połogu, doświadczając obniżonego nastroju i problemów z laktacją.

Zdrowa mama to nie tylko „brak choroby” ale całokształt jej samopoczucia i zasobów jej organizmu – i na to kładzie nacisk nowy standard opieki okołoporodowej. Pamiętaj, że jeśli czujesz, że „coś nie gra” – nie bój się pytać i prosić o dodatkowe badania. Masz do tego zupełne prawo – szczególnie od maja 2026.

Położna – Twoja kluczowa osoba w ciąży, porodzie i w połogu

Nowy standard opieki okołoporodowej od 2026 roku bardzo wyraźnie wzmacnia rolę położnej. I to jest jedna z tych zmian, które mogą realnie zmienić doświadczenie ciąży, porodu i pierwszych tygodni z dzieckiem. Możesz na nią liczyć jako osobę prowadzącą, wspierającą i koordynującą opiekę.

Położna prowadząca ciążę fizjologiczną

W przypadku ciąży fizjologicznej (niepowikłanej) masz prawo wybrać położną jako osobę prowadzącą opiekę (we współpracy z lekarzem, gdy zajdzie taka potrzeba). Nowy standard mocno akcentuje rolę i możliwości położnej w prowadzeniu ciąży:

• Przeprowadzanie regularnych wizyt kontrolnych w ciąży fizjologicznej
• Monitorowanie Twojego samopoczucia zarówno pod kątem fizycznym jak i psychicznym
• Prowadzenie edukacji porodowej, również pod kątem praktycznym i ćwiczeniowym: pozycje, oddech, plan porodu
• Prowadzenie edukacji w zakresie połogu, karmienia piersią i opieki nad noworodkiem
• Bycie dla Ciebie stałym punktem kontaktu w razie wątpliwości czy problemów

Położna to co prawda nie lekarz, ale może zapewnić Ci ciągłość opieki, nie tylko wtedy gdy doświadczasz problemów ale jako realne wsparcie psychiczne. Dobra położna zna Twoją historię ciążową i widzi więcej niż tylko wyniki badań laboratoryjnych. Jej rola bywa niedoceniana szczególnie w prowadzeniu ciąży, a dzięki nowym przepisom wsparcie położnej zyskuje mocne podstawy prawne i organizacyjne.

Opieka położnej POZ po porodzie w 2026 roku

Musisz wiedzieć, że po porodzie rola położnej wcale się nie kończy, a wręcz przeciwnie. Standard bardzo jasno podkreśla znaczenie opieki środowiskowej położnej POZ w pierwszych tygodniach po narodzinach dziecka. Szczególnie akcentowane są trzy obszary, które po porodzie mają szczególne znaczenie dla mam:

1. Wizyty patronażowe. Położna POZ może odwiedzać Cię w domu w ramach wizyt patronażowych. Dokonuje wtedy oceny Twojego zdrowia po porodzie i monitoruje rozwój noworodka (i jego wagę). Masz prawo od niej wymagać wsparcia i pomocy na wszelkie dręczące Cię pytania i wątpliwości.
2. Wsparcie laktacyjne. Położna POZ jest jedną z pierwszych osób, które mogą realnie Ci pomóc przy karmieniu piersią. Jest to szczególnie pomocne, gdy nagle okazuje się, że to wcale nie jest taka prosta sprawa (czego sama doświadczyłam). Położna sprawdzi technikę przystawiania noworodka i ewentualnie ją skoryguje. Sprawdzi, czy dziecko rzeczywiście przyjmuje pokarm i poinstruuje Cię, jak możesz sama to monitorować. Doradzi Ci również co robić w przypadku nawału czy zastoju pokarmu w piersiach.
3. Zdrowie psychiczne po porodzie. Nowy standard łączy opiekę położnej także ze wsparciem emocjonalnym. Położna POZ ma obowiązek obserwować Twoje samopoczucie psychiczne i pomóc Ci wychwycić pierwsze sygnały obniżonego napięcia lub przeciążenia. Powie Ci, gdzie powinnaś szukać pomocy jeśli doświadczysz depresji poporodowej.

Położna środowiskowa to często pierwsza osoba, której mamy odważają się powiedzieć, że coś jest nie tak. Osobiście mam nadzieję, że jej umocniona pozycja w nowym standardzie doprowadzi do otoczenia Ciebie i innych mam wsparciem i opieką w przeciwdziałaniu depresji poporodowej.

Zdrowie psychiczne w ciąży i po porodzie – nowy akcent w opiece okołoporodowej

Przez lata emocje kobiet w ciąży i po porodzie bywały bagatelizowane. Często słyszałyśmy te niechciane i nic nie znaczące frazesy: „to hormony”, „to normalne”, „każda tak ma”. Nowy standard opieki okołoporodowej od 2026 roku wyraźnie odchodzi od takiego podejścia. Zdrowie psychiczne przestaje być tematem wstydliwym lub drugorzędnym - staje się pełnoprawnym elementem opieki medycznej. Jestem przekonana, że dla Ciebie będzie to miało kolosalne znaczenie.

Co standard mówi o wsparciu psychicznym w okresie okołoporodowym?

Standard jasno wskazuje, że personel medyczny powinien zwracać uwagę na stan psychiczny kobiety na wszystkich etapach opieki okołoporodowej: w ciąży, w trakcie porodu i w połogu. Zarówno lekarz prowadzący ciążę, lekarz rodzinny jak i położna mają obowiązek reagować na sygnały lęku, przeciążenia emocjonalnego ciężarnej czy jej obniżonego nastroju. Dla medyków stanowisz całość jako obraz kliniczny, a Twoje emocje nie mogą być już traktowane jako fanaberia. Masz prawo do uzyskania bieżącej informacji o możliwych formach pomocy oraz gdzie konkretnie je uzyskać.

Ten kierunek jest spójny z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), która od lat podkreśla, że dobrostan psychiczny matki ma bezpośredni wpływ zarówno na jej zdrowie, jak i na rozwój oraz bezpieczeństwo dziecka.

Kiedy i gdzie szukać pomocy gdy pogarsza się Twój stan psychiczny w ciąży i po porodzie?

Nowy standard zachęca do reagowania już przy wystąpieniu pierwszych niepokojących symptomów, a nie dopiero w momencie wystąpienia kryzysu psychicznego. Szczególnie zwróć uwagę i od razu reaguj na takie objawy:

• Silny, narastający lęk
• Długotrwały obniżony nastrój, poczucie bezradności lub przytłoczenia
• Problemy ze snem niezwiązane wyłącznie z dolegliwościami fizycznymi
• Trudności w odczuwaniu radości lub więzi z dzieckiem lub bliskimi
• Myśli, które Cię niepokoją albo zawstydzają

Pomocy możesz szukać u swojej położnej, lekarza prowadzącego ciążę, lekarza POZ. Możesz też bezpośrednio udać się do poradni zdrowia psychicznego – również bez skierowania. Nie lekceważ swojego kiepskiego samopoczucia. Lepiej zapobiegać, niż leczyć, a proszenie o pomoc to nie jest żaden wstyd. To troska o Ciebie samą i Twojego maluszka.

Jak rozmawiać z personelem medycznym o swoim złym stanie psychicznym?

Wiele kobiet czuje, że coś jest nie tak, ale nie wie, jak to nazwać. Nie musisz stawiać sobie diagnozy ani używać specjalistycznych określeń. Wystarczą proste, szczere informacje o tym, jak naprawdę się czujesz, np.:

• „Od jakiegoś czasu czuję silny lęk i mam trudność z codziennym funkcjonowaniem”
• „Psychicznie bardzo mnie to obciąża i potrzebuję wsparcia”
• „Nie czuję się dobrze emocjonalnie i chciałabym porozmawiać o możliwościach pomocy”

Personel medyczny nie może ignorować lub bagatelizować Twoich objawów, szczególnie gdy w życie wejdzie nowe rozporządzenie w sprawie opieki okołoporodowej. Masz prawo być potraktowana poważnie i uzyskać pomoc, lub informację/skierowanie do specjalisty.

Opieka w sytuacjach szczególnych – poronienie, martwy poród, ciężka diagnoza

To jedna z najbardziej delikatnych, a jednocześnie najważniejszych części nowego standardu opieki okołoporodowej. Zmiany od 2026 roku bardzo wyraźnie idą w stronę humanizacji opieki wtedy, gdy dzieje się coś, czego żadna kobieta nie chce doświadczać. Mam szczerą nadzieję, że Ciebie to nigdy nie spotka. Jednak nowe przepisy porządkują wymogi wobec personelu w takiej sytuacji i kładzie na nie szczególny nacisk. Dlatego również po krótce omówię, jakie zmiany zajdą w opiece okołoporodowej w przypadku utraty dziecka.

Jakie prawa ma kobieta po stracie dziecka?

Nowy standard jasno wskazuje, że w sytuacji poronienia, martwego porodu czy bardzo trudnej diagnozy prenatalnej kobieta ma prawo do opieki opartej na godności, szacunku i empatii.

W praktyce oznacza to m.in. prawo do:

• Godności czyli poszanowania emocji, sposobu przeżywania straty i indywidualnych potrzeb. Personel powinien komunikować się w sposób uważny, bez pośpiechu i bez lekceważenia sytuacji.
• Prywatności. Standard zakłada dążenie do zapewnienia warunków, które chronią intymność kobiety -np. oddzielenie od kobiet rodzących zdrowe dzieci, jeśli jest to możliwe organizacyjnie.
• Pożegnania z dzieckiem. Kobieta ma prawo do podjęcia decyzji, czy chce pożegnać się z dzieckiem, nadać mu imię, zatrzymać pamiątki. To nie jest obowiązek -to prawo wyboru, które powinno być uszanowane.

Nie ma jednego, właściwego sposobu przeżywania straty. Każda z nas przechodziłaby to w inny sposób. I tu ważne: Standard też nie narzuca tego sposobu, ale zobowiązuje personel do stworzenia bezpiecznej przestrzeni dla każdej mamy po stracie.

Co możesz ustalić wcześniej jeśli obawiasz się najgorszego?

Nie powiem tu nic szczególnego rzucając frazesem, że na trudne sytuacje nie da się w 100% przygotować i mieć je pod kontrolą. Ale choć temat potencjalnej straty dziecka jest strasznie trudny, wiele kobiet chce być przygotowanych na każdą ewentualność. Szczególnie w sytuacji, gdy ich ciąże są powikłane. I tu nowy standard daje możliwość, by część decyzji była przemyślana wcześniej, zamiast podejmować je w szoku i ogromnym stresie.

Jeśli czujesz, że to dla Ciebie ważne, możesz rozważyć zapisanie swoich wytycznych w planie porodu na wypadek sytuacji szczególnych, np.:

• Chcesz być informowana na bieżąco o sytuacji i w spokojnym tempie
• Chcesz mieć możliwość pożegnania się z dzieckiem
• Chcesz skorzystać ze wsparcia psychologicznego

W przypadku, gdy poczucie kontroli i bezpieczeństwa jest u Ciebie priorytetowe (np. gdy Twoja ciąża nie przebiega planowo i masz świadomość tego, co może się wydarzyć) możesz poprosić o rozmowę z lekarzem lub położną danego szpitala. Wówczas możesz zapytać, jak dana placówka podchodzi do tego typu sytuacji.

Ważne: Jeśli masz poczucie, że Twoje prawa nie zostały uszanowane lub zostałaś potraktowana w sposób niegodny, możesz skorzystać ze wsparcia Rzecznik Praw Pacjenta. Instytucja ta zajmuje się m.in. interwencjami w sprawach opieki okołoporodowej.

Jak sprawdzić, czy szpital naprawdę stosuje nowy standard?

To jedna z najważniejszych sekcji w całym artykule, bo prawo prawem, a praktyka praktyką. Nowy standard opieki okołoporodowej od maja 2026 roku będzie obowiązywać wszystkie podmioty udzielające świadczeń w zakresie opieki okołoporodowej. Ale wiadomo, wdrożenie przepisów nie musi przebiegać sprawnie w absolutnie wszystkich szpitalach. Dobra wiadomość jest taka, że da się to sprawdzić – jeszcze przed porodem. Dlatego przygotowałam dla Ciebie praktyczną checklistę do sprawdzenia poszczególnych elementów, dzięki którym uzyskasz pełny obraz sytuacji w danej placówce.

Checklista: 12 rzeczy do sprawdzenia przy wyborze szpitala do porodu

• Czy szpital publikuje na swojej stronie internetowej informacje o metodach łagodzenia bólu (w tym o znieczuleniu zewnątrzoponowym)?
• Czy informuje o tym, czy znieczulenie jest dostępne 24/7 i na jakich zasadach?
• Czy deklaruje minimum 2 godziny kontaktu skóra do skóry po porodzie?
• Czy opisuje zasady skóra do skóry po cesarskim cięciu?
• Czy umożliwia poród z osobą towarzyszącą (także w trakcie CC) i jasno opisuje warunki?
• Czy respektuje plan porodu i informuje o tym na stronie lub w regulaminie?
• Czy wspiera swobodę ruchu i zmiany pozycji w trakcie porodu?
• Czy umożliwia monitorowanie KTG w sposób przerywany przy porodzie fizjologicznym?
• Czy zapewnia wsparcie laktacyjne po porodzie?
• Czy informuje o opiece położnej POZ po wypisie?
• Czy ma procedury dotyczące opieki w sytuacjach szczególnych (strata)?
• Czy język informacji dla pacjentek jest jasny, spokojny i pozbawiony straszenia?

Jeśli na większość z tych pytań nie znajdujesz odpowiedzi na stronie internetowej ani w opiniach innych pacjentek - to sygnał, że warto dopytać personel medyczny na miejscu albo rozważyć inną placówkę.

Gdzie zgłosić nieprawidłowości w sprawie nowego standardu opieki okołoporodowej 2026?

Jeśli czujesz, że nowy standard nie jest respektowany -masz prawo reagować i zgłosić nieprawidłowości. Najpierw możesz spróbować porozmawiać z pielęgniarką/położną lub lekarzem na oddziale (patologii lub położniczym). Jeśli to nie odniesie skutku, zgłoś się (Ty lub Twój partner) do ordynatora oddziału. Jeśli i wówczas zostaniesz zlekceważona skontaktuj się z pełnomocnikiem ds. praw pacjenta – o ile w szpitalu taki jest, a następnie zgłoś sprawę do Rzecznika Praw Pacjenta.

Wiem, że to może być trudne – szczególnie gdy zauważysz nieprawidłowości już po porodzie i musisz zajmować się dzieckiem – ale spróbuj notować daty i godziny zdarzeń. Ważne też będą nazwiska i funkcje personelu, jeśli są Ci znane (z identyfikatorów), a także krótki opis sytuacji. Wierzę jednak, że w takiej sytuacji nie będziesz sama i w rozwiązywaniu tego typu problemów pomoże Ci tatuś dziecka, partner lub ktoś z rodziny.

Pamiętaj, to nie jest żadne donoszenie. To egzekwowanie prawa, które personel medyczny ma obowiązek respektować. Prawa, które ma chronić Ciebie i Twoje maleństwo.

Nowy standard opieki okołoporodowej - podsumowanie

Nowy standard opieki okołoporodowej od maja 2026 daje Ci realne narzędzia, ale sam z siebie niczego nie załatwia. To Ty -dzięki wiedzy i przygotowaniu -możesz z niego skorzystać.

Najważniejsze rzeczy na koniec:

• Standard obowiązuje od 7 maja 2026 r. i dotyczy całej opieki okołoporodowej: ciąży, porodu, połogu i noworodka
• Masz prawo do informacji, wyboru i współdecydowania, a nie tylko stosowania się do procedur
• Większy nacisk kładziony jest na komfort, zdrowie psychiczne i indywidualne potrzeby kobiety
• Plan porodu, rozmowa z położną i wybór szpitala mają dziś większe znaczenie niż kiedykolwiek
• Jeśli standard nie jest respektowany - masz prawo reagować i zgłaszać nieprawidłowości

Ten standard to nie obietnica idealnego porodu ale szansa na bardziej świadomy, godny i bezpieczny poród. Życzę Ci zatem, aby Twój poród odbył się w takich właśnie warunkach – szybko – i najlepiej bezboleśnie 😊